Farsça Sıfat Tamlaması
Mevsuf ve sıfat; Farsça karışık tamlamalarda uyum kuralları
Farsça sıfat tamlamasında da kesre-i izâfet kullanılır. Bütün isimler sıfat olabilir; özellikle ism-i mensûb (-î eki), sıfat-ı müşebbehe, ism-i fâil, ism-i mef'ûl, mübalağalı ism-i fâil ve ism-i tafdîl vezinleri çokça kullanılır.
Tamamen Farsça veya Arapça-Farsça Karışık
Tamamen Farsça ya da Arapça-Farsça karışık kelimelerle yapılan sıfat tamlamalarında müzekker-müennes ve müfred-tesniye-cem'i uyumu aranmaz.
Farsça-Arapça karışık örnekler (uyum aranmaz)
Gül yanaklı (Tamamen Farsça)
Gül-ruḫsār
Temiz olan su (Tamamen Farsça)
Āb-ı temīz
Seçkin ashab (Arapça/Farsça)
Aṣḥāb-ı güzīn
Peygamberimize ait ev (Farsça/Arapça)
Ḫāne-i nebevī
Kendisine uyulan numune (Farsça/Arapça)
Numūne-i iḳtidā
Tamamen Arapça Kelimelerle
Tamamen Arapça kelimelerle yapılan sıfat tamlamalarında sıfat ile mevsuf arasında her iki uyumun da (müzekker/müennes ve müfred/cem') olması gerekir. Ayrıca ilk kelime (mevsuf) mükesser çoğulsa sıfat müennes müfred olarak gelir.
Tamamen Arapça — uyum zorunlu
Hikmetli olan Kur'ân (Müfred Müzekker)
Ḳurʾān-ı Ḥakīm
Hürmet edilen Resûl (Müfred Müzekker)
Resūl-i muḥterem
İlahî kader (Müfred Müennes)
Ḳader-i ilāhī
Kıymetli sünnet (Müfred Müennes)
Sünnet-i seniyye
İlahî olan âyet (Müfred Müennes)
Āyet-i ilāhiyye
Not: Kural özeti: Farsça + Arapça karışık → uyum serbest. Tamamen Arapça → uyum zorunlu. Bu farkı ezberlemek, Osmanlıca metinleri doğru okumayı kolaylaştırır.
1Tamamen Farsça ya da Arapça-Farsça karışık sıfat tamlamalarında uyum zorunlu mu?
2Tamamen Arapça kelimelerle yapılan sıfat tamlamasında hangi kural geçerlidir?
3'Gül-ruhsâr' (gül yanaklı) nasıl bir tamlamadır?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla