Farsça İsim Tamlaması ve Kesre-i İzâfet
Osmanlıcada Farsça tamlamanın temeli: '-i' izafe eki
Farsça tamlamalarda anlam sondan başa doğru verilir: önce tamlanan (mevsuf), sonra tamlayan. Tamlayanın son harfinin harekesi daima esredir; bu esreye Kesre-i İzâfet denir ve Türkçeye '-i / -ı' olarak geçer.
Kesre-i İzâfet — Üç Durum
1. Normal durum: Son harfe doğrudan esre
Kâinâtın sultanı
Sulṭân-ı kāinât
Kâinâtin dili
Hāl-i dil
Kudretin mutfağı
Maṭbaḫ-ı ḳudret
San'atın harikası
Ḫāriḳa-i ṣanʿat
2. 'Ye' veya 'He' ile bitiyorsa → Hemze-i İzâfet (ء)
Nefislerin terbiyecisi
Mürebbī-yi nüfūs
Dayanak noktası
Noḳṭa-i istisnād
İmanın tazelenmesi
Teceddüd-i īmān
3. 'Vav' veya sessiz 'He' ile bitiyorsa → Yâ-yı İzâfet (ى)
Zeminin yüzü
Veche-i zemīn
Kur'an'ın sesi
Ṣadā-yı Ḳurʾān
Peygamberlik davası
Daʿvā-yı nübüvvet
Not: Farsça isim tamlamasında ilk kelimenin son harfine lâm-ı ta'rîf (el-/al-) takısı getirilemez. Bu, Arapça tamlamadan temel farkıdır.
Sık Kullanılan Örnekler
Allah'ın sevgilisi
Ḥabīb-i Allāh
Kâinâtın serveri
Servet-i kāinât
Veliliğin şahı
Şāh-ı velāyet
Pâdişâhın fermanı
Fermān-ı pādişāh
Amellerin defteri
Defter-i aʿmāl
Kaderin kalemi
Ḳalem-i ḳader
Cinânın kahramanı
Ḳahramān-ı cinān
1Farsça tamlamalarda tamlananın son harfine gelen esreye ne denir?
2Farsça tamlamada tamlanan son harfi 'ye' veya 'he' ile bitiyorsa ne gelir?
3Farsça tamlamada ilk kelimenin son harfine lâm-ı ta'rîf (el-) takılabilir mi?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla