Sıfat, Zincirleme ve Şeklî Tamlamalar
Arapça tamlamaların ileri yapıları; Arapça–Farsça farkları
c. Sıfat Tamlaması
Bir isim ile en az bir sıfattan meydana gelen tamlamalara sıfat tamlaması denir. Sıfat, mevsûfuna (nitelediği isme) tabi olur: müzekker/müennes, müfred/tesniye/cemi' açısından uyuşması gerekir.
Sıfat tamlaması örnekleri
Ramazânü'l-mübârek — Mübarek Ramazan
Ramaḍānu'l-mübārek
Medînetü'l-münevvere — Nurlanmış Medine
Medīnetü'l-münevvere
Ka'betü'l-mu'azzama — Yüce Ka'be
Kaʿbetü'l-muʿaẓẓama
Haremeynü'ş-şerîfeyn — Şerefli iki harem
Ḥaremeynü'ş-şerīfeyn
d. Zincirleme Tamlamalar
Arapça isim tamlamalarında sadece son kelime lâm-ı ta'rîfli olurken, diğerleri ta'rîfsiz yazılır. Zincirleme tamlamalarda ilk kelimenin harekesi esre olur.
Zincirleme tamlama örnekleri
İlâ-yı Kelimetullâh — Allah'ın kelâmını yüceltmek
iʿlā-yı Kelimetullāh
Zat-ı Vâcibü'l-Vücûd — Vücudu vacib olan zat
Ẕāt-ı Vācibü'l-Vücūd
Kur'an-ı Azîmü'ş-Şan — Şanı büyük olan Kur'an
Ḳurʾān-ı ʿAẓīmü'ş-Şān
e. Arapça ve Farsça Tamlamalar Arasındaki Farklar
Arapça tamlamalarda lâm-ı ta'rîf kullanılır. Farsça tamlamalarda ise lâm-ı ta'rîf kullanılmaz; tamlananın harekesi esredir (izafe '-i' eki).
Arapça tamlama ↔ Farsça tamlama
Seyyidü'l-mürselin (Arapça) — Peygamberlerin efendisi
Seyyidü'l-mürselin
Seyyid-i kâinat (Farsça) — Kâinatın efendisi
Seyyid-i kāinât
Fikr-i beşer (Farsça) — İnsanın fikri
Fikr-i beşer
Ab-ı hayat (Farsça) — Hayat suyu
Āb-ı ḥayāt
f. Şeklî Tamlamalar
Yapıları itibarıyla isim ve sıfat tamlamalarına benzeyen, fakat gerçek tamlama sayılmayan birleşik sıfatlardır.
Şeklî tamlama örnekleri
Kalîlü'l-akl — Az akıllı
Ḳalīlü'l-ʿaḳl
Kesîrü'l-isti'mâl — Çok kullanılan
Kesīrü'l-istiʿmāl
Not: Bu bölümle Arapça unsurlar tamamlanmış olur. Temel kural: Arapça tamlamada 'el-' takısı + son kelime belirli, Farsça tamlamada '-i' izafe eki + her kelime belirsiz. Osmanlıca metinlerde her iki yapı bir arada kullanılır.
1Sıfat tamlamasında sıfat hangi kurala uyar?
2Arapça ve Farsça tamlamalar arasındaki temel fark nedir?
3'Kalîlü'l-akl' (az akıllı) nasıl bir tamlama türüdür?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla