Arapçada Müzekker ve Müennes
Cinsiyet, müenneslik alâmetleri ve müennes çeşitleri
Arapça isimlerin erkeklere has olanlarına müzekker, kadınlara mahsus olanlarına ise müennes denir. Normal şartlarda bütün isimler müzekker kabul edilir; müennes yapmak için sona özel alâmetler getirilir.
Müenneslik Alâmetleri
1. Yuvarlak 'te' (Tâ-i Merbûta): Müzekker → Müennes
Muallim (Öğretmen er.) → Muallime (Öğretmen kad.)
muʿallim → muʿallime
Me'mûr → Me'mûre
meʾmūr → meʾmūre
Kâtib (Yazan er.) → Kâtibe (Yazan kad.)
kātib → kātibe
2. Kısa elif ve 3. Uzun elif ile müennes
Ekber (En büyük er.) → Kübrâ (En büyük kad.) — kısa elif
ekber → kübrā
Esmer (er.) → Esmerâ (kad.) — uzun elif
esmer → esmerā
Müennes Kelimelerin Çeşitleri
1. Hakiki müennes: Hakikatte dişi olan varlıklara delalet eden kelimelerdir. Sonunda müenneslik alâmeti bulunup bulunmaması mühim değildir.
Hakiki müennes örnekleri (özel isimler)
Meryem, Hadice, Âişe, Zeyneb — alâmetsiz ama hakiki müennes
Meryem, Ḫadīce, ʿĀʾişe, Zeyneb
2. Lafzî müennes: Müenneslik alâmeti taşıyan, ama hakiki bir dişilik mânâsına delalet etmeyen isimlerdir.
Lafzî müennes örnekleri
Hamza, Taha, Fatıma, Hâkimet — alâmeti var ama dişilik yoktur
Ḥamza, Ṭāhā, Fāṭıma, Ḥikmet
3. Semâî müennes: Arapça grameri cihetiyle müennes sayılan kelimelerdir. Alâmetleri yoktur ancak dil geleneğine göre dişil kabul edilirler.
Semâî müennes örnekleri
Şems (Güneş), Nefs (Ruh/öz), Lâne (Yuva), Arz (Yeryüzü), Mâl (Mal/servet)
şems, nefs, lāne, arḍ, māl
Not: Osmanlıca öğrenirken hangi kelimenin semâî müennes olduğunu ezberlemeniz gerekir. En önemlileri: şems, arz, nefs, ayn, yed (el), ric (ayak) — bunlar alâmetsiz ama müennestir.
1Arapçada müenneslik için kullanılan en yaygın alâmet nedir?
2Semâî müennes ne demektir?
3Lafzî müennes ile hakiki müennes arasındaki fark nedir?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla