Mezîdün Fîh Masdarlar
İf'âl bâbı, dönüşlülük (mutâvaat) ve işteşlik (müşâreket)
İf'âl (إِفْعَال) Bâbı
Aslî harflerin başına esreli bir 'elif', aslî ikinci harften sonra harekesiz diğer bir 'elif' ilavesiyle yapılır. Bu bâb umumiyetle geçişlidir: geçişsiz masdarları geçişli yapar, geçişli masdarları bir derece daha geçişli hale getirir.
Mücerred → İf'âl bâbı
Hurûc (Çıkma) → İhrâc (Çıkarma)
hurūc → ihrāc
Fehm (Anlamak) → İfhâm (Anlatmak)
fehm → ifhām
Kerem (Cömert olma) → İkrâm (İhsan etme)
kerem → ikrām
Zuhûr (Açığa çıkmak) → İzhâr (Açığa çıkarmak)
zuhūr → izhār
Acz (Güçsüz olma) → İ'câz (Aciz bırakma)
acz → i'cāz
Adem (Yok olma) → İ'dâm (Yok etme)
adem → i'dām
Cem' (Toplama) → İcmâ' (Toplama, birleştirme)
cem' → icmā'
Kemâl (Olgun olma) → İkmâl (Olgunlaştırma)
kemāl → ikmāl
Nüzûl (İnmek) → İnzâl (İndirmek)
nüzūl → inzāl
3. Dönüşlülük (Mutâvaat)
Geçişli bir masdarın geçişsiz hale dönüştürülmesidir. Türkçedeki '-ıl/-il/-ul/-ül' edilgen ekine benzer.
Geçişli → Geçişsiz (Dönüşlü)
Cezb (Çekmek) → İncizâb (Çekilmek)
cezb → incizāb
Nisbet (Bağlamak) → İntisâb (Bağlanmak)
nisbet → intisāb
Cem' (Toplamak) → İctimâ' (Toplanmak)
cem' → ictimā'
Merc (Karıştırmak) → İmtizâc (Karışmak)
merc → imtizāc
4. İşteşlik (Müşâreket)
Bir fiilin karşılıklı olarak yapıldığını ifade eder. 'Mufâale (مُفَاعَلَه)' kalıbıyla yapılır.
Masdar → İşteşlik biçimi
Darb (Vurmak) → Mudârebe (Vuruşmak)
ḍarb → muḍārebe
Terk (Bırakmak) → Mutâreke (Karşılıklı bırakmak)
terk → mutāreke
Ahd (Söz verme) → Muâhede (Sözleşme)
ahd → muāhede
Sebk (Geçmek) → Müsâbaka (Yarışmak)
sebḳ → müsābaḳa
1İf'âl bâbı fiillere ne kazandırır?
2İf'âl bâbı nasıl yapılır?
3Dönüşlülük (mutâvaat) ne anlama gelir?
4İşteşlik (müşâreket) hangi kalıpla yapılır?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla