Masdar Türleri
Geçişli/geçişsiz, mim'li, mec'ûl ve bir def'a oluş masdarları
1. Geçişli (Müteaddî) Masdar
Masdarın ifade ettiği fiilin etkisi muhatap olduğu nesneye geçiyorsa masdar geçişlidir (müteaddî). Bir nesne üzerinde eylem gerektiren fiillerdir.
Geçişli masdarlar
Halk — Yaratmak
halḳ
Cezb — Çekmek
cezb
Katl — Öldürmek
ḳatl
Kalb — Çevirmek
ḳalb
Darb — Dövmek
ḍarb
2. Geçişsiz (Lâzım) Masdar
Masdarın ifade ettiği fiilin etkisi muhatap nesneye geçmiyorsa masdar geçişsizdir (lâzım). Öznenin kendi üzerinde gerçekleşen eylemlerdir.
Geçişsiz masdarlar
Mevt — Ölmek
mevt
Zevâl — Sona erme
zevāl
Havf — Korkmak
havf
Rutûbet — Nemli olma
ruṭūbet
Cesâret — Cesur olma
cesāret
3. Mim'li Masdarlar (Mef'al, Mef'il, Mef'alet, Mef'ilet)
Aslî harflerin başına zaid mim harfi getirilerek yapılan sülâsî mücerred masdarlardır.
Mef'al (مَفْعَل) vezni
Meşgale — Meşgul olma
meşgale
Mes'ele — Sormak
mes'ele
Merhame — Rahmet etme
merhame
Meksed — Kasdetmek
maḳṣed
Mef'il (مَفْعِل) vezni
Mantık — Söz söyleme
manṭıḳ
Ma'rifet — Bilmek
ma'rifet
Mağfiret — Bağışlamak
māğfiret
Mevlid — Doğmak
mevlid
4. Mec'ûl Masdarlar (-iyyet Eki)
Kelimenin sonuna '-iyyet' eki getirilerek yapılır. Türkçedeki '-lık/-lik' ekinin Arapçadaki karşılığıdır.
-iyyet örnekleri
Câhil → Câhiliyyet (Cahillik)
cāhil → cāhiliyyet
Emn → Emniyyet (Güvenlik)
emn → emniyyet
İslâm → İslâmiyyet (İslâmlık)
islām → islāmiyyet
Medenî → Medeniyyet (Şehirlilik)
medenī → medeniyyet
5. Bir Def'a Oluş Masdarları (فَعْلَه Vezni)
Bir işin bir def'a yapıldığını gösteren masdarlardır. Fa'le (فَعْلَه) vezninde gelir.
Masdar → Bir def'a oluş
Darb (Vurmak) → Darbe (Bir def'a vurmak)
ḍarb → ḍarbe
Culûs (Oturma) → Celse (Bir def'a oturma)
culūs → celse
Nefh (Üfleme) → Nefhe (Bir def'a üfleme)
nefh → nefhe
1Geçişli (müteaddî) masdar ne demektir?
2'-iyyet' eki Türkçedeki hangi ekin karşılığıdır?
3Bir def'a oluş masdarları hangi vezne girer?
4Mim'li masdarlar nasıl yapılır?
Tamamlamak için tüm soruları yanıtla